Wort davor: Kauflos
Kaufmann
Wortklasse: Maskulinum
sprachliche Erläuterung:
pl. Kaufleute.
Kaufmann (I)
Kaufmann (I 1)
Erklärung:
wer gewerbsmäßig Waren verkauft und kauft, im Mittelalter unter besonderem (Königs-)Schutz stehend und häufig gildemäßig zusammengeschlossen.
Kaufmann (I 2)
Erklärung:
insbesondere auch Kleinkaufleute (Krämer) umfassend.
- Belegtext:
zistiaz er thie scrannon then selben koufmannon
Datierung: 9. Jh.
Fundstelle: Otfrid II 11, 17
- Belegtext:
institutores, institores choufman
Fundstelle: AhdGl. I 648
Faksimile
- digitalisiert von der ULB Düsseldorf
- Fundstelle: AhdGl. III 382
Faksimile
- digitalisiert von der ULB Düsseldorf
- Belegtext:
swelch chaufman arwait mit altem gewande als mentler und chursner und leinwater und chramer und woller
Datierung: um 1330
Fundstelle: BrünnRQ. 374
Faksimile
- Belegtext:
kaufmann ... heißt hier auch jeder kraemer, selbst der kleinhoecker und hausierer
Datierung: 1795
Fundstelle: IdLiefl. 107
Kaufmann (I 3)
Erklärung:
ungefähr bedeutungsgleich mit 1Bürger (II).
- Belegtext:
er gebôt umbe bûliute und umbe choufman, daz si fride solten hân
Datierung: Mitte 12. Jh.
Fundstelle: Kchr. V. 8112
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen des Projekts dMGH
- Belegtext:
bûliute unt koufman ... huoben sich ze wege
Datierung: Mitte 12. Jh.
Fundstelle: Kchr. V. 14557
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen des Projekts dMGH
- Belegtext:
dîn sun der ist ein koufman ... der sol dienstmannes reht enphâhen unde leiten swert, in rîterschefte werden wert
Datierung: 13. Jh.
Fundstelle: GGerhard V. 3368
Kaufmann (II)
Erklärung:
im engeren Sinn: bedeutenderer, selbständiger Händler mit Waren im Unterschied zu Krämer und Handwerker.
- Belegtext:
gif man cuman feormæþ iii niht an his agenum hame (cepeman oþþe oðerne ...)
Datierung: um 685
Fundstelle: Liebermann,AgsG. 11
- Belegtext:
gif ceapmon uppe on folce ceapige, do þæt beforan gewitnesse
Datierung: um 690
Fundstelle: Liebermann,AgsG. 100
- Belegtext:
Gozwin Verdunii coman! burschaf
Datierung: 12. Jh.
Fundstelle: KölnSchrUrk. II 2 S. 301
- Belegtext:
swelich kopman kompt in de stat ..., he sal hebben geliken vrede alse en borgere
Datierung: 1227
Fundstelle: BrschwStR. § 57
- Belegtext:
der kovfman mac niht mere [zu Morgengabe] geben, wan als hie vor gesprochen ist
Datierung: 1275/87
Fundstelle: Schwsp.(L.)LR. Art. 18
Faksimile
- Belegtext:
ist auer ein vnfrid in dem lande vnd gert ein chaufman gelaites, des mag in ein herre wol geweren. der chavfman geb dem herren oder nicht, er sol im sein schaden ablegen, der in seinem gelait geschicht
Datierung: 1295
Fundstelle: Schwsp.(Kurzform III/Eckh.) 183
- Belegtext:
nien dydesch kopman sal guot borgen van den rucen
Datierung: um 1295
Fundstelle: Nowgorod(7 Fassungen) 68
Faksimile
- Belegtext:
würd aber ein edelman, ein purger oder chaufman ... gevangen
Datierung: 1300
Fundstelle: MGConst. IV 1217
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen des Projekts dMGH
- Belegtext:
so welic man sine burscap winnen scal, ... wel he oc en copman wesen, so scal he ver schellinghe gheven vor sine hense
Datierung: 1303/08
Fundstelle: BremRQ. 62
Textarchiv: BremRQ. 62
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
- Belegtext:
sa hach thi greua us friseske capmonnon thes fretha to warande thruch thene frethopanning
Datierung: 1327
Fundstelle: Richth. 539
Faksimile
- Belegtext:
wo eyn meister oder me eynen kaueff tuen ... und eyn ander meister oder me gesellen in den kaueff begern zue sine ..., den sollen sie zu dem kaueffe lassen, also welcher den kaueff virenden mag, dem kaueffmanne und den meisteren, die darzue geheren
Datierung: 1377
Fundstelle: FrankfZftUrk. I 93
- Belegtext:
daz chayn chaufman ... chany strazz andrew den durch Prage ... ziehen scholden
Datierung: 1390
Fundstelle: BudweisUB. 283
- Belegtext:
ist do nymant, der koufman sal ruffen noch deme tzolner dry stunt, so her aller luteste mog
Datierung: um 1394
Fundstelle: KulmR. 148
Faksimile
- Belegtext:
een dienstman, die sine brieve ... segelt als een coeman, die sal ... betalen als een coepman
Datierung: 14. Jh.
Fundstelle: KampenStR. I 20
- Belegtext:
is he ok eyn kopman, so were he sick myt deme hogesten lage
Datierung: um 1400
Fundstelle: JyskeLov 356
- Belegtext:
der new komend kaufman in dy stat, der kaufmans recht begert, sol des ersten purger recht vnd darnach kaufmans recht gewinnen ... all dy weil vnd er nicht kaufmans recht erworben
hat, sol er kainerlay kauf noch handel türren treiben
Datierung: 1403/39
Fundstelle: OfenStR.(Mollay) 93
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
- Belegtext:
item sal man keynen kouffman noch kromer vff deme kirchoffe ... keynerleye ware laeszen veyle haben
Datierung: 1455
Fundstelle: DanzigWillk.(Simson) 27
Faksimile
- Belegtext:
nuncio copmannorum de Flandria
Datierung: 1462
Fundstelle: HambKämmRechn. II 153
- Belegtext:
neyn copman schal den anderen vorklaghen vor deme rade eder vor dem richte umme word, he ne hebbe one erst vorklaghet vor den oldermannen
Datierung: 15. Jh.
Fundstelle: ZNdSachs. 1878 S. 122
- Datierung: 1549
Fundstelle: Baasch,Islandfahrt 62
- Belegtext:
wolt denn der kaufmann sein gut daselbst [in e. anderen Hafen] empfangen, so ist er dem schiffer die volle fracht zu geben schuldig
Datierung: 1614
Fundstelle: HansSeeR. III 17
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
- Belegtext:
niemand soll vor einen kauffmann angenommen werden, welcher nicht 25 jahre vollendet hat und nicht zugleich seinen lehr-brief ... vorleget
Datierung: 1742
Fundstelle: Siegel,CJCamb. I 447
- Datierung: 1785
Fundstelle: Fischer,KamPolR. III 168
Faksimile
- digitalisiert vom Münchener Digitalisierungszentrum (MDZ)
- Belegtext:
im engeren verstande ist kaufmann nur derjenige, welcher im ganzen oder im großen handelt
Datierung: 1786
Fundstelle: Krünitz,Enzykl. 36 S. 489
- Belegtext:
wer den handel mit waaren oder wechseln als sein hauptgeschäft treibt, wird ein kaufmann genannt
Datierung: 1794
Fundstelle: PreußALR. II 8 § 475
- Belegtext:
wenn der ehegatte kaufmann, wechselherr oder großhändler ist
Fundstelle: BadLR. 1809 Satz 1445
Faksimile
- digitalisiert vom Max-Planck-Institut für europäische Rechtsgeschichte
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
Kaufmann (III)
Erklärung:
Kollektivsingular: Gesamtheit der Kaufleute eines Raumes und deren ständige Vertretung (öfters mit Zusatz ( 1ge) mein
und Herkunftsbezeichnung.
- Belegtext:
sint wi des to rade worden ... dor der nut willen des meynen kopmannes
Datierung: 1346
Fundstelle: HansUB. III 69
- Belegtext:
consente ende vulbord des ghemeynen copmans van Almanien
Datierung: 1354
Fundstelle: Keutgen,Urk. 527
Faksimile
- Belegtext:
dat de meyne dudesche copman van allen steden, de to der tid hir weren, des to rade worden
Datierung: um 1360
Fundstelle: Nowgorod(7 Fassungen) 149
Faksimile
- Belegtext:
alle de gemeyne kopman vth den dudeschen steden to Copenhauen
Datierung: 1382
Fundstelle: Nyrop,Saml. I 536
- Belegtext:
das sullen dy von Elbinge von der stete wegen ouch dem koufmanne scriben
Datierung: 1397
Fundstelle: Danzig(Hirsch) 75
Faksimile
- Belegtext:
dat de menheyt, kopman unde ampte by eren olden loffliken seden ... blyven scholen
Datierung: 1433
Fundstelle: BremUB. V 459
Faksimile
- digitalisiert von der Staats- und Universitätsbibliothek Bremen
- Belegtext:
unse kopman unde ampte plegen sodan sprake vormitdage to holdene
Datierung: 1452
Fundstelle: HannovStR. 436
Faksimile
- Datierung: 1453
Fundstelle: Lasch,NdStB. 89
- Belegtext:
in irkeyner der henze stäte habenunge adir do der dwtsche kouffman leit
Datierung: 1455
Fundstelle: DanzigWillk.(Simson) 55
Faksimile
- Datierung: 1471
Fundstelle: HanseRez.2 VI 412
- Belegtext:
de olderluede des gemenen kopmans van der duedeschen hanße to B.
Datierung: 1476
Fundstelle: OberhLüb. 168 Anm.
Faksimile
- in Google Books
- Datierung: 1503
Fundstelle: CDSiles. 27 S. 188
- Datierung: 16. Jh.
Fundstelle: BremGQ.(L.) 172
Faksimile
Kaufmann (IV)
Erklärung:
Kauflustiger, Käufer (I).
Kaufmann (V)
Erklärung:
Verkäufer.
Kaufmann (VI)
Erklärung:
wer als Käufer (I) oder Verkäufer einen Kaufvertrag schließt.
- Belegtext:
sol ein igleich chaufman den andern weren mit weizzem saltze
Datierung: 1310/12
Fundstelle: MünchenStR.(Dirr) 211
Faksimile
- Belegtext:
ich habe das gut verkaufft umb 200 gulden ... an golt und schwere an rechtem gewicht, da ain kauffman den andern wol mit gewern mag
Datierung: 1372
Fundstelle: MBoica XVI 445
Faksimile
- in Google Books
- Belegtext:
wann der kauff bewiesen ist, so soll dem kauffmanne der kauff gehalten werden
Datierung: 1743
Fundstelle: Westphalen,Mon. III Vorw. 134
Kaufmann (VII)
Erklärung:
gekaufter Knecht.
vgl.
Kaufknecht.
Kaufmann (VIII)
Erklärung:
Zeuge bei einem (Kauf-)Vertrag.
Kaufmann (IX)
Erklärung:
Kammerbeamter.
- Belegtext:
[bei der preußischen Kammer zu Königsberg, Salzbeamte:] 1 kaufmann
Datierung: 1748
Fundstelle: ActaBoruss.BehO. VIII 200
Kaufmann (X)
Erklärung:
der Gott Merkur.
- Belegtext:
ûf ainer irmensiule stuont ain abgot ungehiure, daz hiezen si ir choufman
Datierung: Mitte 12. Jh.
Fundstelle: Kchr. V. 131
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen des Projekts dMGH
- Belegtext:
den heten se iren coufman ... he was geheten Mercurius
Datierung: um 1260
Fundstelle: SächsWChr. 80
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen des Projekts dMGH
Kaufmann (XI)
Erklärung:
rechtssprichwörtlich.
- Belegtext:
jeder kapman [zu K. I] lowet sine ware
Datierung: um 1260
Fundstelle: SächsWChr. 260
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen des Projekts dMGH
- Belegtext:
der erst kouffmann [zu K. IV] der best
Fundstelle: Graf u.Dietherr 281
Wort danach: Kaufmannsadel
Dieser Wortartikel stammt aus dem Deutschen Rechtswörterbuch
- online verfügbar mit vielfältigen Recherchemöglichkeiten