Wort davor: Hofrechnungssekretär
Hofrecht
vgl.
Lehn(s)recht.
Sachhinweis:
Spaten 1550; Wiesand 568; Scheidemantel,Repert. II 481; Bluntschli,ZürichRG. II 414; Huber,PrivR. IV 53ff.; Luschin,ÖstRG.2 273; Haltaus
938; DWB. IV 2 Sp. 1696; SchwäbWB. III 1749, VI 2199; SchweizId.
VI 283; Unger,SteirWsch. 352; MnlWB. III 500, 682; Stallaert
I 602; Dahlgren 379.
Hofrecht (I)
Wortbildungshinweis: zu
Hof (II 2).
Hofrecht (I 1)
Erklärung:
objektiv das an einem solchen Hofe für seinen Rechtskreis geltende Recht.
- Belegtext:
est autem ius eiusdem boni, quod dicitur hoverihti, taliter statutum
Datierung: 13. Jh.
Fundstelle: WirtUB. IV Anh. 15
- Belegtext:
daz daz guot ... gelten sol iaerlich nach houereht 20 march
Datierung: 1305
Fundstelle: BrixenUrk. II 1 99
- Datierung: 1331
Fundstelle: BrixenUrk. II 1 508
- Belegtext:
wil aber der gelte sich verstan ínrunt dem vorgenanten zil, so sol er ... liden daz urteil bringet, nach hofrechte
Datierung: 1347
Fundstelle: Obersimmenthal 2
- Belegtext:
off wie ein hoffmann wer geboeren vnd nicht gesetten vp einen hoffguede ... vnd hadde sick gehylket an eyn vryg wyff ..., eer hie sein hoffrecht gewunnen hadde, [der
zahlt eine Wette und] darna solle hie hoffrechts geneten
Datierung: 1363
Region/Autor/Textsorte:
Westfalen
Fundstelle: GrW. III 152
Faksimile
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
- Belegtext:
wer sin urtel ziehen wil, das sol er nach hofrecht ziehen von H. nach H.
Datierung: 1450
Fundstelle: Burckhardt,Hofr. 81
- Belegtext:
dat geburrecht offte hovesrecht
Datierung: 1456
Fundstelle: KlArchRhProv. I 264
- Belegtext:
sol darnach [nach dem Tode eines Ehegatten] dem lebendigen eerecht gefallen sin nach hofs- und landsrecht
Datierung: 1515
Fundstelle: SGallenOffn. II 242
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen der "Sammlung Schweizerischer Rechtsquellen online"
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
- Belegtext:
des hofrechts ist obgemelt, dasz einer ieglichen der in dem hof spricht ..., der mag ime den wandel dingen
Datierung: 1529
Region/Autor/Textsorte:
Unterelsaß
Fundstelle: GrW. V 444
Faksimile
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
- Belegtext:
een haves kluhten gerichte ..., waer dat havesrecht moet op gelesen werden
Datierung: 16. Jh.
Fundstelle: Steinen,WestfGesch. I 1568
- Belegtext:
wan ain hoff ... verlihen wirdt ..., waß ain jeglicher ..., so er von dannen schaidt, dem gotzhauß hinder im verlassen soll, so findt doch allweg im leihen dise wort "nach hoffsrecht" vermeldet
Datierung: 16. Jh.
Fundstelle: WürtLändlRQ. I 238
Faksimile
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
Hofrecht (I 2)
Erklärung:
subjektiv.
Hofrecht (I 2 a)
Erklärung:
aus Hofrecht (I) entspringende Berechtigung oder Pflicht.
Hofrecht (I 2 a alpha)
Erklärung:
Abgabe an den Hofherren (Vogt), insbesondere Sterbfall, aber auch allgemein.
- Belegtext:
ut de hominibus monasterio suo iure proprietatis vel censualitatis pertinentibus ... ius mortuarium quod vulgo val et hobreht dicitur, ammodo percipiant
Datierung: 1267
Fundstelle: Reyscher,Stat. 305
Faksimile
- Belegtext:
dummodo paratus sit domino suo debitum censum persolvere vel jus illud quod hoverecht dicitur
Datierung: 1285
Fundstelle: Lacomblet,UB. II 473
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen von "miami" (Münster)
- Belegtext:
von weme wir hoferecht nemen, dem sullen wir hofelehn halden
Datierung: 1324
Fundstelle: MagdebUB. I 181
- Belegtext:
budielen eder hoverecht esschen
Datierung: 1358
Fundstelle: HHalberstUB. III 583
- Belegtext:
dat ... beste perd oder hovet ... dat schal uns werden to hoverecht
Datierung: 1371
Fundstelle: ZHarz 22 (1889) 435
- Belegtext:
die hoffgütter vnnd hoffrechte daselbs hingehörennd [werden verkauft]
Datierung: 1484
Fundstelle: ArgauLsch. I 689
Faksimile
- digitalisiert im Rahmen der "Sammlung Schweizerischer Rechtsquellen online"
- Belegtext:
wenn ovch ein gotzhuszman stirbet, der sol ze hofferechte geben das beste vihes hoebt
Datierung: 15. Jh.
Region/Autor/Textsorte:
Elsass
Fundstelle: GrW. IV 241
Faksimile
- Datierung: 1598
Fundstelle: RhW. I 1 S. 236
Faksimile
Informationen zur Quelle vom Heidelberger Hypertextserver (HDHS)
- Belegtext:
eins lonherrn ampt ist, daß er die hoverecht, zins u. gülten inbringen ... muß
Datierung: 16. Jh.
Fundstelle: ZGO. 33 (1880) 373
- Belegtext:
es findet das besthaupt (hoff- und baubelebungs-recht) fast allgemein auf dem lande statt
Datierung: 1826
Fundstelle: Kamptz,PreußProvR. I 390
- Belegtext:
bede, pfacht und andere havesrecht
Fundstelle: Rive,Bauerng. 513
Faksimile
- digitalisiert vom Max-Planck-Institut für europäische Rechtsgeschichte
Hofrecht (I 2 a beta)
Erklärung:
Leistung an die Hofangehörigen.
Hofrecht (I 2 b)
Erklärung:
aus Hofrecht (I 1) entspringende Rechtslage.
Hofrecht (I 2 c)
Erklärung:
aus Hofrecht (I 1) entsprungene Rechtsstellung der Zugehörigkeit zu Hof (II 2).
Hofrecht (I 3)
Erklärung:
1Hofgericht (II).
- Belegtext:
[Abt H. von Corvey hat] eyn hoffrecht gheseten ... up deme hoffe tho L.
Datierung: 1470
Fundstelle: MeppenUB. 289
- Belegtext:
es sollen ... nit mehr, auch nit weniger hueber sein ... dann 12, die jnn dem hofrecht sprechen mögen
Datierung: 1594
Region/Autor/Textsorte:
Elsass
Fundstelle: GrW. IV 66
Faksimile
- Belegtext:
jedem hofhörigen ist kund, dass auf heute die hofsprach und hofrecht gehalten wird
Datierung: 1724
Fundstelle: Sommer,Handb. I 2 S. 246
Hofrecht (I 4)
Erklärung:
Rechtsfindung durch Hofrecht (I 3).
- Belegtext:
wenn ... die vorsprecher ... solches urtel ... abgesagt und gewroben, sollen sie in alle weitere ungefragete handlunge oder gefundenen hoberecht von den scheffen hinweg gehen
Datierung: 1737
Fundstelle: Grupen,Disc. 808
- Datierung: 1801
Fundstelle: Gesenius,Meierrecht II 177
Hofrecht (II)
Erklärung:
Hofstätte mit Gebäuden.
sprachliche Erläuterung:
zu Hof ( II 2 oder II 4)?
vgl.
Hofrechte.
Hofrecht (III)
Wortbildungshinweis: zu
Hof (II 7).
- Belegtext:
nach tod und abscheidung von dießer welt ein jegliches pröbenders und kinds des obgen. hauß zu St. Jost dieße nachgeschriebene stück solt er laßen vor hofsrecht
Datierung: 1448
Fundstelle: TrierWQ. 408
Hofrecht (IV)
Wortbildungshinweis: zu
Hof (VIII 3).
Hofrecht (IV 1)
Erklärung:
Recht der Dienstmannen.
Hofrecht (IV 2)
Erklärung:
Lehnrecht.
Hofrecht (V)
Wortbildungshinweis: zu
Hof (VIII 4).
Hofrecht (V 1)
Erklärung:
das an einem fürstlichen Hof geltende Recht.
- Belegtext:
swer in dan vor gericht kamphlîch an sprichet, daz alte hovereht er an im brichet
Datierung: um 1250
Fundstelle: Reinmar v. Zweter Nr. 182 V. 7f.
- Belegtext:
wichbilderecht ... des riches hoverecht
Datierung: 14. Jh.
Fundstelle: GlWeichb. 221
- Belegtext:
[das Privileg, das Konstantin den Sachsen gegeben hat,] diß was des keysers hoferecht, das man tegelich notzende was an seynem hoffe
Datierung: 15. Jh.
Region/Autor/Textsorte:
SspGl.
Fundstelle: ZRG.2 Germ. 27 (1906) 329
Faksimile
- digitalisiert vom Max-Planck-Institut für europäische Rechtsgeschichte
- Belegtext:
de schick und ordnung, so men nömet hoff-recht
Datierung: 1562
Fundstelle: Westphalen,Mon. IV 1844
Faksimile
- digitalisiert von der ULB Düsseldorf
Hofrecht (V 2)
Erklärung:
aus Hofrecht (V 1) entspringende Verpflichtung.
- Belegtext:
hiraff [vom Marschallamt] schall vns ... H. houerechtes plegen also, alse id to vnseme marschalkeampt boreth
Datierung: 1353
Fundstelle: MecklUB. XIII nr. 7859
[weitere Angaben: siehe aber auch IV 1]
Hofrecht (V 3)
Erklärung:
wie 1Hofgericht (V).
- Belegtext:
si sich vil gar verliez ze sinem hoverehte
Datierung: um 1200
Fundstelle: Hartm.,Iw.V. 7341
- Belegtext:
an dem hofrechten sind gesessen ... die ritter
Datierung: 1415
Fundstelle: MBoica XVIII 322
Faksimile
- in Google Books
- Belegtext:
als ich auf heut das hofrecht besass und rechtet an stat des durchleuchtigen ... fürsten
Datierung: 1419
Region/Autor/Textsorte:
Bozen
Fundstelle: NeustiftUB. 483
Faksimile
- digitalisiert vom Münchener Digitalisierungszentrum (MDZ)
- Belegtext:
ist es bisheer gebräuchig gewest, das solliche klag in den hofrechten [Gerichtstagen für das ordentliche Verfahren] vor der röm.kü.mast.n.ö. regierung bescheehen
Datierung: 1558
Fundstelle: Walther,Trakt.(Ri.) 209
- Datierung: 1599
Fundstelle: NÖLREntw. V Titel 152
- Datierung: 16. Jh.
Fundstelle: NÖLehntraktat Titel 196 § 1
- Belegtext:
das hof-recht sol allezeit 4 täge vor dem cammer-recht ... gehalten [werden]
Datierung: 1627
Fundstelle: BöhmLO. F 50
- Datierung: 1688
Fundstelle: Beckmann,Idea 59
Faksimile
- digitalisiert vom Münchener Digitalisierungszentrum (MDZ)
Hofrecht (V 4)
Erklärung:
Recht und Brauch wie bei Hofe.
Hofrecht (V 4 a)
Erklärung:
allgemein.
- Belegtext:
seiner dochter ain hat grave W. von S. verheuret, aber hinach ... hat man pacisciert, und ob schon was versprochen gewest, zu dem das sie graf W. ain gute zeit bei ime gehofet ..., so hats doch nichts
golten, und ist alles uf hofrecht beschehen
Datierung: 16. Jh.
Fundstelle: ZimmernChr. III 236
- Fundstelle: ZimmernChr. III 508
Hofrecht (V 4 b)
Erklärung:
insbesondere bei Handwerkern.
vgl.
Handwerksbrauch.
- Belegtext:
sy soend ouch kein zuo schicken, den sy wüssent, der nit redlich ist, anderst denn 14 tag nach hantwerchs bruch uff hoffrecht
Datierung: 1522
Fundstelle: ZürichZftG. I 187
- Datierung: 16. Jh.
K. Bücher, Beiträge zur Wirtschaftsgeschichte (Tübingen 1922) 449
- Datierung: 16. Jh.
Fundstelle: FrankfZftUrk. II 281
- Datierung: 16. Jh.
Region/Autor/Textsorte:
Trautenau
Fundstelle: Jelinek 376
- Belegtext:
wo einer gescholten ... würde, so soll derselbig vierzehn tage lang ... vff hoffrecht zu arbeiten macht haben
Datierung: 1601
Fundstelle: NeuburgKollBl. 51 (1887) 16
- Datierung: 1685
Fundstelle: Gutzeit,Livl. I 537
Faksimile
- in Google Books
- Datierung: 1688
Region/Autor/Textsorte:
Breslau
Fundstelle: ZDPhil. 59 (1935) 121
- Datierung: 1689
Fundstelle: Beier,Schelten 108
- Datierung: 1693
Fundstelle: ZürichZftG. II 719
- Belegtext:
auf hofrecht. heisset, wenn etwas denen articulen zwar zuwieder, doch ohne einführung unternommen und nachgesehen wird, so bey denen handwercken auf 14 tage gerechnet werden pfleget
Datierung: 1722
Fundstelle: Beier,HdwLex. 23
- Fundstelle: Wissell,Hdw. II 167
Hofrecht (VI)
Erklärung:
Sportel von Gerichtsteilnehmern (niederländisch).
Wortbildungshinweis: zu
Hof (VIII 5).
- Belegtext:
proffyteren bailliu ende schepenen ... voor hofrecht 22 groot
Datierung: 15. Jh.
Fundstelle: ChartPierreGand II 311
Faksimile
- Belegtext:
betaelende elck van partijen een hofrecht
Datierung: 1547
Fundstelle: TieltCost. 270
- Belegtext:
de ... mannen van leene ... zyn ghecostumeert hofrechten te ontfaene zowel van den heere als van partyen van allerande zaken
Datierung: 1550
Fundstelle: CoutVieuxBGand II 9
Volltext
- digitalisiert im Rahmen von "Recht uit de Lage Landen"
Hofrecht (VII)
Erklärung:
Festlichkeit, besonders Musik, Ständchen.
Wortbildungshinweis: zu
Hof (X).
- Belegtext:
wir [Hochwächter und Bläser] sollen ... ohne erlaubnis eines burgermeisters auf keinen hofstuben ... pfeifen ... und ihnen hofrecht machen; aber so sie ...
hofrecht ... begehrten, dasselbig mögen wir auf dem thurm thun
Datierung: 1522
Fundstelle: Birlinger,Vk. II 205
- Datierung: 1615
Fundstelle: VerhOPfalz 56 (1904) Anh. 47
- Fundstelle: Frischbier I 294
Wort danach: Hofrechtbeisitzer
Dieser Wortartikel stammt aus dem Deutschen Rechtswörterbuch
- online verfügbar mit vielfältigen Recherchemöglichkeiten